Anderlecht telt niet minder dan 9 musea op haar grondgebied. Literatuurliefhebbers kunnen kiezen tussen het Erasmushuis en het huis van dichter Maurice Carême. Wetenschappelijk aangelegde personen moeten vast en zeker een bezoekje brengen aan het universitair Museum van de Geneeskunde en het Museum voor Anatomie en Menselijke Embryologie. Wie geboeid is door geschiedenis, zal zijn hart ophalen in de Luizenmolen, het Begijnhof of het Nationaal Museum van het Verzet (tijdelijk gesloten). Kunstenaars kunnen zich laten verrassen in de Hall of Fame, een reusachtig “openluchtmuseum” met muurschilderingen.
Gastronomen en fijnproevers kunnen hun smaakpapillen trakteren op een bezoek aan het Geuzemuseum - Brouwerij Cantillon. Er worden enkele fabricatiegeheimpjes ontsluierd en men kan het een en ander degusteren.
Prettige ontdekkingstocht!
Architectuur en erfgoed
Art Deco & Modernisme in Anderlecht |
|
|
|
Art Deco is de stijl die het meest aanwezig is in de buurten van Anderlecht. Tijdens het interbellum werden hele art-decowijken gebouwd. De Meirwijk is daar een mooi voorbeeld van, net als de tuinsteden die tussen 1920 en 1930 werden gebouwd. Je vindt een aantal grote namen van de architectuur en een aantal opmerkelijke huizen in de link hieronder. Bekijk en download de brochure « Art déco & Modernisme in Anderlecht » |
Collegiale Sint-Pieter-en-GuidoDapperheidsplein
|
|
 |
Dit geklasseerde architectonische juweeltje combineert op harmonieuze wijze de romaanse en gotische stijl. Aan het einde van de 11e en het begin van de 12e eeuw werd een romaanse kerk gewijd aan Sint-Pieter gebouwd, waarvan de sporen nog zichtbaar zijn in de crypte. De gotische collegiale in de vorm van een Latijns kruis werd gebouwd tussen 1350 en 1527. In de 19e eeuw vonden er minutieuze restauratiewerken plaats die een reeks muurschilderingen onthulden, waarvan enkele teruggaan tot de 15e en 16e eeuw. Het oudste glas-in-loodraam dateert uit het laatste kwart van de 15e eeuw. Een reis doorheen de eeuwen. Meer weten ? |
GemeentehuisRaadsplein, 1 |
|
|
|
Dit gebouw werd tussen 1877 en 1879 gebouwd door de architect Jules-Jacques Van Ysendyck en is een prachtig voorbeeld van de neorenaissancestijl. De interieurs, ontworpen door Charles-Albert, schilder en binnenhuisarchitect, zijn eveneens opmerkelijk. Het glas-in-loodraam van de staatsietrap, gerealiseerd door Henri Dobbelaere, voegt licht en kleur toe aan het geheel. Het gebouw, dat werd geklasseerd in 1995, is een ware architecturale schat. Het decor van de college- en raadzaal vertonen een grote gelijkenis. Een schilderij van Charles-Albert met de Slag om Brussel (1695) siert de collegezaal. Meer weten ? |
Begraafplaats Vogelenzang |
|
|
|
Deze in 1954 ingehuldigde begraafplaats strekt zich uit over 18 hectare en biedt een oase van groen en rust. Meer dan 50.000 graven en grafmonumenten getuigen van de geschiedenis van de gemeente. De 65 grasperken, waaronder 4 ereperken en 4 gereserveerd voor oorlogsslachtoffers, liggen op een boomrijk plateau. Breng zeker een bezoek aan grasperk 61, waar grafmonumenten van een onbetwistbare esthetiek uit voorbije eeuwen afkomstig zijn van een vroegere begraafplaats. Vele kunstwerken, zoals de sculpturen en de laag-reliëfs, verrijken deze plek van bezinning. De begraafplaats is ook een geweldige plek om te wandelen en de diversiteit van de flora en fauna te bewonderen. Meer weten ? |
AbattoirRopsy Chaudronstraat, 24
|
|
 |
Deze voormalige slachthuizen werden geopend in 1890 en zijn ontworpen door de architect Émile Tirou. Ze zijn geïnspireerd op de beroemde Grande Halle de la Villette in Parijs. Met zijn 12 hectare is het werkelijk een pronkstuk van de industriële architectuur van de 19e eeuw. De monumentale markthal, geheel gebouwd van ijzer, gietijzer en glas, heeft een vierkante plattegrond met zijden van 100 meter. De diepe funderingen, die een gewelfde kelder ondersteunen, getuigen van de opmerkelijke bouwtechnieken uit die tijd. Deze historische plek is vandaag de dag opnieuw uitgevonden en huisvest een overdekte markt in het weekend (Foodmet), een feestelijke afterwork op donderdagen (Boeremet) en vele andere activiteiten voor alle leeftijden, zoals de aquaponicskwekerij BIGH, smakelijke snacks en nog vele andere verrassende activiteiten en feestelijkheden. Toegankelijk op de meeste locaties Meer weten ? |
Vredegerecht AnderlechtVerzetplein, 3 |
|
 |
Het was Louis S’Jonghers die de plannen voor het neorenaissancegebouw tekende in 1897. Hij ontwierp ook het interieur van onder andere de rechtszaal, dat een meesterwerk is van de laat 19e-eeuwse Brusselse binnenhuisarchitectuur. Let op het plafond dat ondersteund wordt door geornamenteerde stalen balken op, de antieke meubels die kenmerkend zijn voor de verbinding tussen vorm en functie van het fin-de-siècle en de twee grote, typische glas-in-loodramen. Op het fronton zijn de namen en wapenschilden te zien van de gemeenten die oorspronkelijk deel uitmaakten van het kanton Anderlecht. Op het verzetsplein (vroeger Wayezplein) staat een van de monumentale openbare gebouwen van Anderlecht: het Vredegerecht, een gebouw in neorenaissancestijl, dat op 15 februari 1897 werd ingehuldigd. Het industriële en economische belang van de gemeente aan het einde van de negentiende eeuw zorgde ervoor dat ze door de wet van 27 mei 1890 werd aangewezen als hoofdkanton van het vredegerecht.
Meer weten ? |
Het Jules VandenpeereboomhuisDapperheidsplein, 17 |
|
|
|
In 1890 bouwde minister van Staat Jules Vandenpeereboom (1843-1917) een patriciërswoning in de stijl van de 16e eeuw. Let op de 18e-eeuwse ingangspoort. De woning, de oude geplaveide koer en de oude waterput met zijn ijzersmeedwerk, een kopie van een werk in het Musée de Cluny, zijn bewaard gebleven. Jules Vandenpeereboom liet zijn eigendom en collecties na aan de Belgische Staat op voorwaarde dat de plek toegankelijk zou blijven voor het publiek. In 1977 restaureerde het Vlaamse ministerie van Cultuur het huis om er de Nederlandstalige Academie voor Beeldende Kunsten in onder te brengen. Vrije toegang van 10.00 tot 12.30 en van 13.30 tot 16.30 uur. Meer weten ? |
Voormalige coöperatieve verzekeringsmaatschappij De Sociale VoorzieningMomenteel Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid - DG - Oorlogsslachtoffers - Afdeling Archieven en Documentatie Luchtvaartplein 29 - 33 en Lambert Crickxstraat 2 |
|
 |
De eerste stenen van dit late art-nouveaukantoorgebouw werden gelegd in 1911 en 1927. De plannen werden getekend door Richard Pringiers, een medewerker van Victor Horta. Van 1930 tot 1933 gaf de opdrachtgever de architecten Fernand en Maxime Brunfaut de opdracht om het hoekgebouw te verbouwen en het interieur te reorganiseren en om een nieuw art deco en modernistisch appartementenblok in Paquebotstijl te bouwen (voor de eerste 2 verdiepingen en een deel van de 3e) in 1931-1932. Tegelijkertijd ontwierpen de architecten het interieurontwerp en het meubilair. Het gebouw werd geklasseerd in 1993 en tussen 1998 en 2004 werden grote restauratie- en reorganisatiewerken uitgevoerd door het architectenbureau Cooparch-RU. De eerste twee verdiepingen werden in hun oorspronkelijke staat hersteld. Te bekijken vanuit de openbare ruimte en het gelijkvloers is bezichtbaar Meer weten ?
|
Voormalige Veeartsenschool te AnderlechtVeeartsenstraat, 41-51 en Dokter Kubornstraat, 6-8 |
|
 |
Dit gebouw in Vlaamse renaissancestijl werd in 1909 gebouwd door de architect J.-B. Seroen en geklasseerd in 1990. Nadat het van 1909 tot 1991 de Veeartsenschool huisvestte, kreeg het gebouw in 2018 een nieuw leven. In het volledig gerestaureerde pand huist vandaag “The Faculty”, een dynamische ruimte gewijd aan zaken en congressen. Met zijn 3000 m² oppervlakte biedt het ruimtes voor co-working, vergaderzalen en een restaurant; een unieke omgeving om te werken en te vergaderen. Een plek waar geschiedenis en moderniteit elkaar ontmoeten. Meer weten ?
|
Sluis n°10 en het overstort van AaOp de hoek Schippersstraat en de Veeweidekaai & Aakaai (rechtover sluis n° 10) |
|
 |
De Sluis van Anderlecht, gebouwd in 1932 in haar huidige vorm, is één van de kunstwerken van het kanaal Brussel-Charleroi en de Zenne. De infrastructuur werd in 2010 gerenoveerd en de sluisdeuren werden in 2016 vervangen. Meer weten ?
|
Onze-Lieve-Vrouw van LourdesgrotBloeistraat, 31 |
|
 |
Deze vrije replica van de grot van Lourdes (datum onbekend), een reproductie van de grot van Massabielle, dateert van rond de Eerste Wereldoorlog. In de nis staat een Madonnabeeld tegenover de Heilige-Bernadette die knielt op een rotsachtig voorgebergte. In het midden getuigen een klein heiligdom verlicht door kaarsjes en geloofsgetuigenissen, als ook vrome plaatjes, bloemen en ex-voto’s, van de voortdurende levendigheid van de functie van dit pittoreske geheel.
Meer weten ? Link naar de rubriek « Erfgoed »: https://monument.heritage.brussels/nl/buildings/37963
|
KattenkasteelVogelenzangstraat, 195 |
|
 |
Deze prachtige weelderige villa en het bijgebouw uit 1909 werden ontworpen door de architect Gustave Vanden Bemden in opdracht van meneer Péruset. Het pand is gelegen aan de rand van het natuurreservaat van de Vogelenzangbeek en heeft een cottagestijl met Engelse en Nederlandse invloeden. Het pand werd in 1962 aangekocht door de gemeente Anderlecht en in 1998 geklasseerd. In 2024 werd het gerestaureerd en ingehuldigd nadat het sinds 1998 leegstond. Vandaag de dag wordt de villa niet meer gebruikt voor huisvesting, maar biedt het onderdak aan vzw’s die bijdragen aan de lokale, duurzame stadslandbouw en het beheer van het natuurreservaat. Het dankt zijn naam aan de sculptuur van een kleine kat die boven de schoorsteen op het dak uittorent. |
ElishoutEmile Grysonlaan |
|
|
Het Elishoutbos is de oorspronkelijke naam van een bos dat vroeger eigendom was van de landsheren van Aa. Het belangrijkste deel van het Elishoutbos werd in het begin van de 14de eeuw door de familie van Aa aan de abdij van Vorst geschonken. De Elishouthoeve werd ingelijfd binnen het COOVI-complex, dat nu eigendom is van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). Het volledige complex blijft één van de beste voorbeelden van de grote abdijhoeves in de omgeving van Brussel.
Meer weten ? Link naar de rubriek « Erfgoed » : Hoeve van Elishout – Inventaris van het Natuurlijk Erfgoed |
|
Museum voor GeneeskundeULB - Erasmuscampus - Place facultaire - Lenniksebaan 808 |
|
 |
De opdrachtgever Dr Thierry Appelboom, bedenker en conservator van het toekomstige Museum voor Geneeskunde, gaf de opdracht aan de architect Pierre Lallemand (Art & Build). Het eerste gedeelte van steen werd in 1993 ingehuldigd, gevolgd door het houten bijgebouw in 1998. Deze locatie, verankerd in Anderlecht, in het hart van de Erasmus universiteitscampus (ULB), bevordert synergiën en interdisciplinaire benaderingen, voornamelijk dankzij de geavanceerde beeldvormingstechnieken van het academisch ziekenhuis.
Meer weten ? Pierre Lallemand legt uit tijdens een lezing: “Aangezien het gebouw zich tegenover het volledig glazen auditorium van Philippe Samyn bevond, zou het museum volledig uit steen bestaan. De wens was om een puur wiskundig ontwerp te maken met de verhoudingen van een perfect vierkant. De gevel is een eerbetoon aan getallen. Er is een gleuf, drie cirkels - waaronder een ouroboros, de slang die in zijn eigen staart bijt, een allegorie van het feit dat hij zich voedt met zichzelf. De vijf geometrieën - het achtvlak, de twee tienvlakken - maken dat de vijf fundamentele volumes van de euclidische geometrie in de gevel zijn opgenomen en de aanwezigheid van de zeven arcana - odes aan de priemgetallen van één tot tien. Ergens heeft het de aanwezigheid en de wil van een gedachte beheerst door de mens en niet door God. Wij kregen opdracht voor een uitbreiding. Deze staat in dialoog met het auditorium van Samyn en ons gebouw geheel van steen. Dit nieuwe gebouw is het tegenovergestelde van zijn directe omgeving. Tegenover het glas en steen, zal deze van hout zijn. Een “kap” steekt uit de gleuf van het museum, precies even groot als de gleuf in het eerste gebouw. En de willekeur en onzekerheid van de compositie van het eerste museum zal zich doen gelden. ” |
Anderlechtensia
|
|
| Geschied- en Heemkundige Kring van Anderlecht
Meer weten ? |
|
Enkele architecten van Anderlecht
Fernand (1886 – 1972) en Maxime Brunfaut (1909 – 2003)
|
Fernand Brunfaut (1886 – 1972) en zijn zoon Maxime (1909 – 2003) waren sociaal geëngageerde Belgische architecten. Als lid van de Socialistische Partij (verkozen van 1911 tot 1961) zette Fernand zich in voor een progressieve visie op moderne, functionele architectuur. Vanaf 1929 bundelden vader en zoon hun krachten en ontwerpen het “Melckmansblok” (1932) in de tuinstad Het Rad en het voormalige gebouw van “De Sociale Voorziening” (1931 - 1933). Als emblematische architecten van de eerste helft van de 20ste eeuw gaven ze een antwoord op de sociale en architecturale uitdagingen van hun tijd. Meer weten? link naar de rubriek « Erfgoed » : |
Jean-Baptiste Dewin, architect (1873 - 1948)
|
|
| Ontdek de geometrische art nouveau aan de hand van het werk van Jean-Baptiste Dewin (1873 - 1948), de voorloper van de art deco. Tussen 1902 en 1905 veranderde deze Belgische architect het landschap van Kuregem grondig door er een 15-tal gebouwen te ontwerpen. De gevels, die een breuk betekenen met de esthetische codes van de art nouveau, werden gestroomlijnder en geometrischer vanuit een duidelijk verlangen naar esthetiek en vooruitgang.
|
|
Jules Jacques Van Ysendyck (1836 - 1901)
|
|
| Jules-Jacques Van Ysendyck (1836 – 1901), vermaard Belgisch architect, heeft een onuitwisbare stempel gedrukt op Anderlecht. Aan het einde van de 19de eeuw ontwierp hij openbare gebouwen met een tijdloze charme, zoals het gemeentehuis (1877 – 1879), het Vredegerecht (1897) en de Vlaamse school in de Wayezstraat (B13 – K13). Hij stond ook in voor de restauratie van de collegiale sint-Pieter-en-Guidokerk vanaf 1879. In de 2de helft van de negentiende eeuw ontstond een moderne, nationale stijl die resoluut uniek was voor België, belichaamd door de Vlaamse neorenaissancestijl, waarvan Van Ysendyck een onbetwist en getalenteerd kampioen was.
Meer weten ?
|
|
Jacques Cuisinier (1915 – 2000)
|
|
| Jacques Cuisinier, sleutelfiguur van de Belgische architectuur van de 20e eeuw, is de ontwerper van het emblematische gebouw in de vorm van een boemerang dat uitsteekt boven het Vijverpark. Het is gelegen aan de Frans Halssquare en is een perfect voorbeeld van de functionalistische architectuur die past in de stroming van het “Park system”. Het is gebouwd op palen en vormt een harmonieuze dialoog tussen architectuur en natuur. De gebogen gevels van ruw beton zijn kenmerkend voor de stijl van deze architect.
Meer weten ? |
|
| Fernand Brunfaut (1886 – 1972) en zijn zoon Maxime (1909 – 2003) waren sociaal geëngageerde Belgische architecten. Als lid van de Socialistische Partij (verkozen van 1911 tot 1961) zette Fernand zich in voor een progressieve visie op moderne, functionele architectuur. Vanaf 1929 bundelden vader en zoon hun krachten en ontwerpen het “Melckmansblok” (1932) in de tuinstad Het Rad en het voormalige gebouw van “De Sociale Voorziening” (1931 - 1933). Als emblematische architecten van de eerste helft van de 20ste eeuw gaven ze een antwoord op de sociale en architecturale uitdagingen van hun tijd.
Meer weten ? |
|
Antoine Courtens (1899 - 1969)
|
|
| Antoine Courtens (1899 – 1969), die trouwde met Marie-Joséphine Moulart in 1925 te Anderlecht, is de architect van het beroemde CERIA - COOVI. Courtens won een concours en ontwierp het Centrum voor Onderricht en Opzoekingen der Voedings- en chemische Industrie (CERIA - COOVI) in Anderlecht (in samenwerking met Michel, André en Jean Polak). Hij bouwde er van 1948 tot 1956 zijn bekendste werk, een uitgestrekt complex dat symbool staat voor de functionalistische architectuur van de jaren 1950. Het valt op door zijn rationele organisatie rondom een vijver.
Meer weten ? |
|
Pierre Lallemand (1957)
|
|
| Pierre Lallemand is de architect van het ULB Museum voor Geneeskunde (Erasmuscampus) Passage uit zijn lezing “Le Sens Commun Perdu” (Verloren gezond verstand): “Mijn modellen van mogelijke architectuur zijn zoveel reeksen in de poëtische zoektocht naar nieuwe vormen waarbij de functie de aanleiding is voor deze vormen en waarbij de vorm een functie op zich is. Onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn ze noch in confrontatie noch in complementariteit, ze zijn slechts één. Buiten de afwezigheid van welk nut dan ook, zijn de taferelen eenvoudigweg de uitdrukking van een plezier in het nutteloze en toch zo essentiële. (...) We kunnen niet ontsnappen aan het functionele criterium, noch aan het criterium van schoonheid, en paradoxaal genoeg betekent schoonheid, wat een gezond verstand is, dat de lelijkheid van vandaag de schoonheid van morgen in zich draagt.”
Meer weten ? |
|