Enkele archeologische getuigenissen in Anderlecht: een reis door de tijd
Prehistorie : de eerste sporen van leven aan de oevers van de Zenne
De bodem van Anderlecht herbergt sporen van menselijke aanwezigheid die teruggaan tot het neolithicum. Opgravingen in het Sint-Annaveld hebben fragmenten van scherpe messen, schrapers en een gepolijste vuurstenen bijl aan het licht gebracht; essentiële gereedschappen voor de eerste agrarische gemeenschappen. De nabijheid van het water van de Zenne heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de vestiging van deze populaties op de rechteroever, die natuurlijke hulpbronnen en communicatiewegen bood.
Bezoek het Begijnhof en ontdek een 7000 jaar oude bijl uit de steentijd, gemaakt van vuursteen.
Protohistorie : het metaaltijdperk onthult een nederzetting op het Sint-Annaveld
De protohistorie, deze fascinerende periode die de schriftloze samenlevingen van de eerste historische beschavingen documenteert, wordt gekenmerkt door de opkomst van de metaalbewerking. In Anderlecht getuigt het Sint-Annaveld van een nederzetting tijdens de IJzertijd. De archeologen hebben er enkele potscherven en een opmerkelijk ijzeren heugel gevonden, die vandaag bewaard wordt in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. In 1990 werd bij een opgraving een ronde kuil gevonden met daarin een tiental scherven van gemodelleerd aardewerk, wat een gestructureerde menselijke aanwezigheid in die periode bevestigt.
Oudheid : een welvarende Romeinse villa langs een Romeinse steenweg
De Romeinse tijd heeft belangrijke sporen achtergelaten in Anderlecht. Niet ver van een secundaire Romeinse weg (een diverticulum) werd op het Sint-Annaveld een grote villa blootgelegd, het centrum van een belangrijk landbouwbedrijf. De villa zou bewoond zijn geweest van de 1e tot aan het eind van de 3e eeuw na Christus. Deze villa bestond uit een hoofdgebouw, verfraaid met een galerij, een ruimte met een hypocaustum (een ingenieus centraal vloerverwarmingssysteem, kenmerkend voor de Gallo-Romeinse architectuur, met name in thermen en baden), een binnenplaats, landbouwgebouwen en zelfs een thermaal gebouw. Bij de opgravingen zijn overblijfselen gevonden van muren bedekt met veelkleurige pleisterlagen, resten van dakpannen en keramische tegels, evenals een verscheidenheid aan aardewerkvoorwerpen en metalen fragmenten. Het belangrijkste stuk van deze vondsten, een klein bronzen beeldje van de naakte god Mars met een Korinthische helm, werd op de site opgegraven. U kunt een kopie van het beeldje bekijken in het Begijnhof, het origineel wordt vandaag bewaard in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel.
|
|
Mars was een belangrijke godheid in het Romeinse pantheon, aanvankelijk geassocieerd met vruchtbaarheid en bescherming van de oogst, maar vooral bekend als de god van de oorlog. Het beeldje is gemaakt van brons, een legering van koper en tin die veel werd gebruikt door de Romeinen. Het stelt de naakte god Mars voor, een klassieke representatie van de god van de oorlog in de Romeinse mythologie. Hij draagt een Korintische helm, een kenmerkend type militaire helm met wangbeschermers en een kam. |
Middeleeuwen : van necropool naar landgoederen van leenheren
Halverwege de 5e eeuw kwam het Anderlechtse grondgebied onder invloed van de Franken. In de 6e eeuw werd er een Merovingische begraafplaats aangelegd op de ruïnes van de Romeinse villa, waarmee een gangbare praktijk van hergebruik van ruimtes van de overwonnenen werd voortgezet. Deze necropool telde meer dan 400 graven, rijk aan grafgiften zoals wapens, sieraden, riemgespen en werkinstrumenten, die getuigen van het leven en de gebruiken uit die tijd. Deze objecten worden vandaag bewaard in de gemeentelijke musea van Anderlecht.
De necropool zou in gebruik zijn geweest van het eind van de 5e eeuw tot het eind van de 7e eeuw en werd tussen 1889 en 1899 opgegraven. Naast deze necropool vermelden historische bronnen het bestaan van verschillende landgoederen en talrijke boerderijen op het Anderlechtse grondgebied, wat een beeld geeft van de rurale en sociale organisatie van die periode.
Op het Sint-Annaveld werden een scramasax en een urn gevonden. Een scramasax is een Merovingisch wapen met drie verschillende functies: een scherpe kant om te snijden, een platte kant om mee te slaan en een punt om mee te steken. Een urn was een grafoffer.
Een recenter voorwerp dat dateert uit de 2e helft van de 14e eeuw, een driepoot voor druiven, werd gevonden naast de muren van het Begijnhof.
Moderne en hedendaagse periode : een rijk onroerend erfgoed
De Atlas van de archeologische ondergrond van Anderlecht getuigt van talrijke molens die het economische leven bepaalden, boerderijen die de aanhoudende landbouwactiviteit illustreren, herbergen die plaatsen van gezelligheid waren, en religieuze monumenten die erin zijn opgenomen, en biedt een overzicht van de evolutie van het landschap en de samenleving van Anderlecht door de eeuwen heen.
Atlas du sous-sol archéologique de la Région de Bruxelles — Patrimoine – Erfgoed
Om de archeologie van Anderlecht en zijn vele uitzonderlijke overblijfselen te ontdekken, biedt het Begijnhof een onmisbare toegangspoort. Een veelheid aan voorwerpen en videogidsen onthullen er op een rijke manier de geschiedenis van Anderlecht. Er zijn twee verschillende parcours: één voor volwassenen en één voor kinderen.
NL Welkom - Erasmus House
FR Béguinage - Erasmus House
EN The Beguinage - Erasmus House
Urban.brussels : Sporen van gereedschap als criteria voor datering / Frédéric Leroy in Les Nouvelles du Patrimoine, n°129 (octobre-novembre-décembre 2010)